“Kijk, ze heeft jouw ogen!” Wie ooit een kersverse baby heeft vastgehouden, kent dat magische gevoel ongetwijfeld. Die eerste blik is onvergetelijk en heeft iets betoverends. De ogen van een baby zijn groot, vol verwondering en vaak helderblauw of grijs. Maar dat betekent lang niet altijd dat ze ook die kleur zullen blijven. 

Er bestaat een hardnekkige fabel dat de meeste baby’s met blauwe ogen geboren worden. Dat klopt niet, want de meeste baby’s komen met bruine ogen ter wereld. De indruk dat alle baby’s lichtgekleurde ogen hebben, bestaat vooral in Europa. 

De oogkleur die we zien, is de kleur van de iris. Die wordt bepaald door het pigment melanine. Hoeveel melanine er aanwezig is en hoe dat pigment op licht reageert, verschilt van baby tot baby.  

Waarom verandert de oogkleur van baby’s? 

De oogkleur van een baby staat bij de geboorte nog niet helemaal vast, omdat er op dat moment weinig kleurpigment in de iris zit. De stof die verantwoordelijk is voor de uiteindelijke kleur, is melanine: dit pigment bepaalt hoe licht of donker de ogen eruitzien. Tijdens de zwangerschap groeit de baby in een grotendeels donkere omgeving. De cellen die melanine produceren, zijn daarom in het begin niet erg actief. Pas na de geboorte, wanneer de ogen regelmatig worden blootgesteld aan licht, komt de melanineproductie echt op gang. 

 

Afhankelijk van hoeveel pigment er wordt aangemaakt, kan de oogkleur van de baby er eerst lichter uitzien en later veranderen. Dat gebeurt niet van de ene dag op de andere, maar geleidelijk over meerdere maanden. De blootstelling aan licht, de groei en de genetische aanleg van de baby beïnvloeden hoeveel melanine er in de iris terechtkomt en welke kleur die uiteindelijk krijgt. 

Deze factoren spelen een rol in de oogkleur van baby’s: 

  • De oogkleur ontstaat door de aanwezigheid van melanine in de iris. 
  • De pigmentatie is bij de geboorte nog niet definitief. 
  • Veel baby’s komen met bruine ogen ter wereld. 
  • In noordelijke gebieden zien de ogen van baby’s er soms aanvankelijk lichter uit. 
  • Als de oogkleur verandert, gebeurt dit geleidelijk. Het proces verloopt bij iedere baby anders. 
  • De oogkleur kan veranderen naar bruin, groen, grijs of een combinatie van meerdere tinten. 
  • De blootstelling aan licht en de fysieke groei hebben invloed op hoe de oogkleur eruitziet. 
  • De definitieve oogkleur staat pas na verloop van tijd vast. 

Pas wanneer de pigmentverdeling in de iris gestabiliseerd is, weet je zeker welke kleur de ogen hebben. Wanneer dat moment precies komt, verschilt van kind tot kind en valt niet te voorspellen. 

Typische ontwikkeling van de oogkleur 

Bij baby’s met veel melanine kunnen de ogen donkerder worden. Afhankelijk van hoeveel pigment er wordt geproduceerd, worden de irissen blauw, groen, grijs of bruin. Niet elke baby doorloopt alle kleurfasen. Soms blijft de oogkleur vrij stabiel, in andere gevallen zie je ze duidelijk veranderen. Precies daarom is het niet mogelijk om precies te voorspellen wanneer de oogkleur definitief vaststaat. 

Wanneer staat de oogkleur dan vast? 

Veel ouders vragen zich af wanneer ze eindelijk de definitieve oogkleur van hun baby zullen zien. Meestal verandert de oogkleur niet meer na de eerste verjaardag, maar bij sommige kinderen is het pigment dan nog niet volledig ontwikkeld. Het kan dus gebeuren dat de oogkleur van een kind nog verandert in het tweede of derde levensjaar. Pas daarna weet je écht zeker welke oogkleur het kind heeft. 

De rol van de genen 

Genetica speelt een belangrijke rol in de ontwikkeling van de oogkleur. Maar dit fenomeen is complexer dan lang werd aangenomen: de oogkleur wordt niet bepaald door één gen, maar door meerdere. Daarom zijn de vroegere dominantiemodellen over de erfelijkheid van oogkleuren intussen verouderd. Welke oogkleur baby’s krijgen, is het resultaat van verschillende genetische invloeden in combinatie met de individuele pigmentontwikkeling. Het is dus goed mogelijk dat de uiteindelijke oogkleur van de baby verschilt van die van de ouders. 

Heeft de oogkleur invloed op de ontwikkeling van het gezichtsvermogen? 

De ontwikkeling van het gezichtsvermogen staat los van de oogkleur. Baby’s leren geleidelijk contrasten, afstanden en details waar te nemen. Die ontwikkeling verloopt bij iedere baby anders en heeft niets te maken met de oogkleur. Wél belangrijk is dat mogelijke afwijkingen vroeg worden opgemerkt (zonder dat de ouders zich onnodig zorgen gaan maken, natuurlijk). 

Op bezoek bij de opticien: oogmetingen voor kinderen 

Ook bij kinderen kan het nuttig zijn om hun ogen te laten controleren. Daarvoor kun je het beste een afspraak bij de oogarts maken. Heeft je kind een bril nodig? Met plezier geven we advies over de meest geschikte brillenglazen voor hun leeftijd. 

In het kort 

De oogkleur van baby’s staat niet vast bij de geboorte, maar kan zich nog een tijdlang blijven ontwikkelen. Wereldwijd worden er veel baby’s met bruine ogen geboren, maar er zijn ook veel baby’s van wie de ogen eerst lichter lijken omdat het pigmenteringsproces nog volop aan de gang is. Pas na verloop van tijd wordt de definitieve kleur duidelijk. Het belangrijkste is niet de kleur van de ogen, maar of het kind scherp ziet. Bij eyes + more kun je terecht voor advies en een gratis oogmeting. Zo gaat je kind gegarandeerd met de perfecte bril naar huis.